انواع ابزار
قیچی کابل بر
ریل فلزی برای نصب ترمینال پیچی
ریل فلزی برای نصب ترمینال پیچی: ریل فلزی، که عمدتاً به عنوان ریل DIN شناخته میشود، یک عنصر استاندارد و حیاتی در تابلوهای برق صنعتی و خانگی است که وظیفه نصب و سازماندهی ترمینالهای پیچی و سایر تجهیزات ماژولار را بر عهده دارد. این ریلها معمولاً از جنس فولاد گالوانیزه، آلومینیوم یا استیل ساخته میشوند و در ابعاد استاندارد مختلفی نظیر TS35 و TS15 موجود هستند تا اطمینان حاصل شود که ترمینالها و قطعات به صورت ایمن و مرتب روی آنها چفت شوند. استفاده از ریل DIN فرآیند نصب، سیمکشی، و نگهداری تابلوهای برق را به شدت سادهتر، ایمنتر، و کارآمدتر میکند، زیرا امکان جابجایی آسان ترمینالها و افزودن قطعات جدید را فراهم میآورد و به یکپارچگی و زیبایی سیستم نیز کمک شایانی میکند.
انواع ریل فلزی برای نصب ترمینال پیچی
ریلهای فلزی برای نصب ترمینالهای پیچی، که عموماً با نام ریل DIN شناخته میشوند، استانداردی صنعتی برای نصب تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی در تابلوهای برق، رکها و محفظهها هستند. این ریلها امکان نصب و جداسازی آسان قطعات را فراهم کرده و به سازماندهی سیمکشی کمک میکنند.
انواع ریل DIN بر اساس شکل سطح مقطع: به طور کلی سه نوع اصلی ریل DIN بر اساس شکل سطح مقطع وجود دارد:
ریل Top Hat (کلاهی) یا Ω (امگا):
- این نوع ریل، متداولترین و پرکاربردترین ریل DIN است.
- شکل مقطع آن شبیه به یک کلاه یا حرف Ω است.
- TS35: این ریلها دارای عرض 35 میلیمتر هستند. دو عمق استاندارد برای آنها وجود دارد:
- TS35x7.5: با عمق 7.5 میلیمتر (استاندارد IEC/EN 60715).
- TS35x15: با عمق 15 میلیمتر (که به آن “کلاه عمیق” نیز گفته میشود و برای تجهیزات بزرگتر مناسب است).
- TS15: یک نسخه مینیاتوری از TS35 است که 15 میلیمتر عرض و 5.5 میلیمتر عمق دارد. این ریل برای نصب قطعات فشردهتر مانند رلههای کوچک یا جعبههای اتصال که فضای محدودی دارند، ایدهآل است.
ریل C-Section (سی شکل):
- این ریلها دارای مقطع C شکل متقارن هستند.
- زمانی استاندارد صنعتی بودند، اما اکنون بیشتر ریلهای Top Hat استفاده میشوند.
- به دلیل پشتیبانی عالی از دیوار، هنوز هم برای نصب قطعات سنگینتر مانند ترانسفورماتورها و منابع تغذیه مورد استفاده قرار میگیرند.
- چهار نوع پرکاربرد در مقطع C وجود دارد: C20، C30، C40، و C50 که پسوند عدد مربوط به ارتفاع کل محور عمودی ریل است.
ریل G-Section (جی شکل):
این ریلها (مطابق با استانداردهای EN 50035, BS 5825, DIN 46277-1) معمولاً برای نگهداری اجزای سنگینتر و با قدرت بالاتر استفاده میشوند.
قسمت عمیق آن رو به پایین نصب میشود و تجهیزات ابتدا روی لبهها قلاب شده و سپس چرخانده میشوند تا در قسمت کم عمقتر قرار گیرند.
انواع ریل DIN بر اساس جنس و ویژگیها:
- جنس ساخت: ریلهای DIN معمولاً از ورق فولاد کربنی نورد سرد با روکش گالوانیزه (روی) یا کروم ساخته میشوند. همچنین، ریلهای آلومینیومی و در برخی موارد پلاستیکی نیز موجود هستند.
- سوراخدار و بدون سوراخ: ریلها در دو نوع سوراخدار (برای نصب آسان با پیچ بر روی سینی کابل یا سطح صاف) و بدون سوراخ تولید میشوند.
کاربرد اصلی: کاربرد اصلی ریل DIN فراهم آوردن فضای استاندارد برای نصب انواع تجهیزات برق صنعتی و خانگی است، از جمله:
- ترمینالهای پیچی و فنری
- فیوزها
- تجهیزات کنترلی (مانند PLCها و کنتاکتورها)
- رلهها
- تایمرها
- کلیدهای مینیاتوری
استفاده از ریل DIN باعث سهولت در نصب، جداسازی و تغییر پیکربندی سیستمهای الکتریکی میشود و به نگهداری منظم و ایمن تجهیزات کمک میکند.
تفاوت ریل DIN نوع U و نوع G در نصب ترمینالها
ریلهای DIN بخش جداییناپذیری از تابلوهای برق و سیستمهای کنترل صنعتی هستند که برای نصب استاندارد و ایمن انواع تجهیزات الکتریکی از جمله ترمینالهای پیچی به کار میروند. دو نوع پرکاربرد ریل DIN شامل نوع U (معروف به Top Hat یا TS35) و نوع G (معروف به G32) هستند که تفاوتهای کلیدی در شکل، ابعاد و کاربرد دارند:
- ریل DIN نوع U (Top Hat / TS35)
- شکل و پروفیل: این ریل دارای مقطعی متقارن و شبیه به کلاه (U شکل یا Ω) است. این طراحی به آن امکان میدهد تا قطعات به راحتی و به صورت متقارن روی آن سوار شوند.
- ابعاد: ریل نوع U عمدتاً با عرض 35 میلیمتر (TS35) تولید میشود و در دو ارتفاع استاندارد 7.5 میلیمتر و 15 میلیمتر (معروف به “Top Hat عمیق” یا “high hat”) موجود است.
- استانداردها: این نوع ریل تحت استانداردهای IEC/EN 60715 (که قبلاً EN 50022 بود) قرار دارد.
- کاربرد و سازگاری: ریل TS35 رایجترین نوع ریل DIN در سطح جهان است و اکثریت قریب به اتفاق تجهیزات مدرن الکتریکی و کنترلی، از جمله انواع ترمینالهای پیچی، رلهها، کنتاکتورها، بریکرها و منابع تغذیه، برای نصب بر روی این ریل طراحی شدهاند. سازگاری گسترده، آن را به گزینهای استاندارد برای اکثر کاربردهای صنعتی و ساختمانی تبدیل کرده است.
- ریل DIN نوع G (G32 / TS32)
- شکل و پروفیل: ریل نوع G دارای مقطعی نامتقارن و شبیه به حرف “G” است. این نامتقارنی باعث میشود که یک لبه عمیقتر و لبه دیگر کمعمقتر باشد. هنگام نصب، قسمت عمیقتر رو به پایین قرار میگیرد و تجهیزات ابتدا به لبهها قلاب شده و سپس با چرخش در قسمت کمعمق محکم میشوند.
- ابعاد: این ریل معمولاً دارای عرض 32 میلیمتر (TS32 یا G32) است و ارتفاع آن متغیر است.
- استانداردها: ریل نوع G با استانداردهای EN 50035 (اگرچه برخی منابع آن را منسوخ شده میدانند)، BS 5825 و DIN 46277-1 مرتبط است.
- کاربرد و سازگاری: ریل G معمولاً برای نصب قطعات سنگینتر و با توان بالاتر استفاده میشود، زیرا طراحی نامتقارن آن میتواند پایداری بیشتری را برای این نوع تجهیزات فراهم کند. همچنین، این طراحی نامتقارن میتواند به جلوگیری از نصب اشتباه یا برعکس قطعات کمک کند. استفاده از ریل نوع G در سیستمهای قدیمیتر یا برای کاربردهای تخصصی که نیاز به پشتیبانی مکانیکی بیشتری دارند، رایج است. با این حال، با افزایش تسلط ریلهای TS35، کاربرد ریل G در حال کاهش است.
خلاصه تفاوتها در نصب ترمینالها:
- سازگاری: ترمینالهای پیچی مدرن عمدتاً برای نصب آسان و ایمن بر روی ریل TS35 (نوع U) طراحی شدهاند. در حالی که ترمینالهای قدیمیتر یا برخی ترمینالهای باکالیتی (Bakelite) ممکن است برای ریل G مناسبتر باشند.
- پایداری: ریل G به دلیل پروفیل نامتقارن و عمق بیشتر در یک سمت، میتواند پایداری بیشتری برای ترمینالها یا تجهیزات سنگینتر فراهم کند.
- استانداردسازی: ریل U به دلیل تطابق گسترده با استانداردهای جهانی و سازگاری با طیف وسیعی از محصولات، گزینهای استاندارد و همهکاره برای اکثر نیازهای نصب است.
انتخاب بین ریل U و G بستگی به نوع ترمینالها و سایر تجهیزات مورد استفاده، وزن و ابعاد آنها، و همچنین استانداردهای مورد نیاز پروژه دارد. در حال حاضر، ریل DIN نوع U (TS35) به دلیل سازگاری گسترده و سهولت استفاده، به عنوان گزینه اصلی در بیشتر پروژهها شناخته میشود.
روش نصب ترمینال پیچی روی ریل فلزی مرحلهبهمرحله
برای نصب ترمینال پیچی روی ریل فلزی (ریل DIN)، مراحل زیر را میتوانید به صورت گام به گام دنبال کنید:
مقدمات و نکات ایمنی:
- قطع برق: پیش از هر اقدامی، اطمینان حاصل کنید که برق سیستم کاملاً قطع شده است. ایمنی مهمترین اولویت است.
- ابزار مناسب: از ابزار مناسب شامل پیچگوشتی (متناسب با نوع پیچ ترمینال)، سیم لختکن، و در صورت نیاز، ابزار پرس و وایرشو (سر سیم) استفاده کنید.
- انتخاب ترمینال و سیم مناسب: ترمینالها و سیمها را با توجه به جریان و ولتاژ مورد نیاز و اندازه سیم انتخاب کنید. ترمینال ارت معمولاً به رنگ سبز و زرد است.
- دستکش و عینک ایمنی: برای محافظت از خود، از دستکش و عینک ایمنی استفاده کنید.
مراحل نصب:
- نصب ریل DIN: ابتدا ریل DIN (که میتواند از نوع TS35، TS15 و غیره باشد) را در محل مورد نظر در تابلو برق یا جعبه تقسیم محکم کنید. ریلهای DIN معمولاً به سادگی روی سینی تابلو پیچ میشوند.
- قرار دادن ترمینالها روی ریل: ترمینالهای پیچی را یکی یکی روی ریل DIN قرار دهید. بیشتر ترمینالها دارای یک مکانیزم قفلشونده در پایین هستند که با فشار دادن یا کشیدن آن، ترمینال روی ریل چفت میشود. ترمینالها را به تعداد مورد نیاز و با ترتیب دلخواه (مثلاً فاز، نول، ارت) در کنار یکدیگر بچینید.
- نصب بست انتهایی (End Clamp / Stopper): پس از چیدن ترمینالها، در دو طرف ردیف ترمینالها، بستهای انتهایی را نصب کنید. این بستها از جابجایی و لغزش ترمینالها روی ریل جلوگیری میکنند و آنها را محکم نگه میدارند.
- آمادهسازی سیمها: مقدار کافی از عایق سر سیم را با استفاده از سیم لختکن جدا کنید. طول قسمت لخت شده باید به اندازهای باشد که سیم کاملاً داخل ترمینال قرار گیرد، اما عایق آن وارد قسمت هادی نشود. برای سیمهای افشان (چند رشته)، توصیه میشود از وایرشو (ferrule) استفاده کنید. سر سیم لخت شده را داخل وایرشو قرار داده و با ابزار پرس (Crimping Pliers) آن را محکم کنید. این کار باعث استحکام اتصال و جلوگیری از پخش شدن رشتههای سیم میشود.
- اتصال سیم به ترمینال پیچی: پیچ روی ترمینال را با پیچگوشتی کمی باز کنید تا فضای لازم برای ورود سیم ایجاد شود. سیم آماده شده (با وایرشو یا بدون آن برای سیمهای مفتولی) را به طور کامل در سوراخ یا زیر کلمپ ترمینال قرار دهید. پیچ ترمینال را با پیچگوشتی محکم کنید. پیچ را باید به اندازهای سفت کنید که سیم کاملاً محکم شود و هیچ لقی نداشته باشد، اما از سفت کردن بیش از حد که میتواند به سیم یا ترمینال آسیب برساند، خودداری کنید. (برخی ترمینالها دارای گشتاور سفت شدن مجاز هستند). به آرامی سیم را بکشید تا از محکم بودن اتصال اطمینان حاصل کنید.
نصب متعلقات دیگر (در صورت نیاز):
- پارتیشن (Partition Plate): در صورت نیاز به جداسازی الکتریکی بین گروههایی از ترمینالها یا برای زیبایی، از پارتیشن استفاده کنید.
- درپوش انتهایی (End Cover): در انتهای هر ردیف ترمینال، یک درپوش انتهایی برای محافظت و زیبایی نصب میشود.
- جامپر (Jumper): اگر نیاز به اتصال چند ترمینال به یکدیگر دارید (مثلاً برای توزیع یک فاز یا نول)، از جامپر استفاده کنید. جامپرها میتوانند شانهای یا پیچی باشند.
تست و برچسبگذاری:
پس از اتمام سیمکشی، با استفاده از مولتیمتر یا تستر تداوم، از صحت اتصالات اطمینان حاصل کنید.
برای سازماندهی بهتر و سهولت در عیبیابی و تعمیرات آتی، تمام ترمینالها و سیمها را با برچسبهای مناسب علامتگذاری کنید.
با رعایت این مراحل، میتوانید ترمینالهای پیچی را به صورت ایمن و صحیح روی ریل فلزی نصب کنید.
چرا از ریل DIN استفاده میشود؟
برای سازماندهی، نصب ایمن، و سهولت در سیمکشی و تعمیرات تجهیزات داخل تابلوهای برق استفاده میشود.
رایجترین انواع ریل DIN کدامند؟
رایجترین انواع شامل TS35 (عرض ۳۵ میلیمتر)، TS15 (عرض ۱۵ میلیمتر) و ریلهای نوع C و G هستند.
ریل DIN از چه جنسی ساخته میشود؟
معمولاً از فولاد گالوانیزه، آلومینیوم یا فولاد ضد زنگ (استیل) ساخته میشود.
آیا همه ترمینالهای پیچی روی همه ریلهای DIN نصب میشوند؟
خیر، ترمینالها باید با ابعاد ریل (مثلاً TS35) سازگار باشند. بیشتر ترمینالها برای ریل TS35 طراحی شدهاند.
بست انتهایی (End Clamp) در ریل DIN چه کاربردی دارد؟
بست انتهایی برای محکم کردن و جلوگیری از حرکت و جابجایی ترمینالها روی ریل استفاده میشود.
آیا نصب ترمینال روی ریل DIN نیاز به ابزار خاصی دارد؟
عمدتاً به یک پیچگوشتی برای محکم کردن ترمینالها و بستهای انتهایی نیاز دارد.
آیا ریلهای DIN سوراخدار بهترند یا بدون سوراخ؟
ریلهای سوراخدار نصب آسانتری دارند، اما نوع بدون سوراخ ممکن است ظاهر تمیزتری داشته باشد؛ انتخاب بستگی به نیاز و روش نصب دارد.
آیا برای نصب ترمینالهای ارت (زمین) نیز از ریل DIN استفاده میشود؟
بله، ترمینالهای ارت نیز روی ریل DIN نصب میشوند و ریل معمولاً به عنوان یک نقطه اتصال ارت مشترک عمل میکند.
چگونه از محکم بودن اتصال سیم به ترمینال پیچی اطمینان حاصل کنیم؟
پس از بستن پیچ، سیم را به آرامی بکشید تا از محکم بودن آن اطمینان حاصل شود؛ همچنین از گشتاور مناسب برای سفت کردن پیچ استفاده کنید.
